Công ty giữ bản gốc Bằng đại học, CCCD bị phạt bao nhiêu tiền?

Chuyên Gia Luật Lao Động Giải Đáp:

Chào bạn, tình trạng doanh nghiệp lạm dụng quyền lực để ép ứng viên "thế chấp" giấy tờ tùy thân là một vấn nạn nhức nhối, không chỉ với lao động trí thức mà còn rất phổ biến với những người tìm việc làm phổ thông tại phú thọ. Để khẳng định chắc chắn, yêu cầu và lời đe dọa của công ty bạn là hoàn toàn trái pháp luật và vô giá trị.

I. Bản chất pháp lý: Hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối

Pháp luật lao động Việt Nam xây dựng trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng và tự do hợp tác. Việc dùng giấy tờ để trói buộc người lao động bị coi là hành vi cưỡng bức lao động. Khoản 1 Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 đã quy định rõ các hành vi người sử dụng lao động không được làm:

• - Giấy tờ tùy thân (CCCD, Hộ chiếu): Đây là giấy tờ chứng minh nhân thân do cơ quan Nhà nước cấp, không tổ chức/cá nhân nào (trừ cơ quan công an có thẩm quyền) được phép thu giữ.
• - Văn bằng, chứng chỉ: Là tài sản trí tuệ cá nhân. Công ty chỉ có quyền yêu cầu cung cấp bản sao có chứng thực (bản photo công chứng) để đối chiếu tính xác thực của hồ sơ.
• - Thỏa thuận vô hiệu: Cho dù công ty có ép bạn ký vào tờ giấy "Tự nguyện bàn giao bằng gốc", thỏa thuận đó vẫn bị coi là vô hiệu toàn bộ vì vi phạm điều cấm của luật pháp.

II. Chế tài xử phạt: Doanh nghiệp bị phạt bao nhiêu tiền?

Hành vi giữ giấy tờ gốc không chỉ vi phạm luật dân sự, lao động mà còn đối mặt với mức phạt vi phạm hành chính rất nặng. Căn cứ theo Điểm a Khoản 2 Điều 9 và Khoản 1 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP:

III. Hướng dẫn hành động bảo vệ quyền lợi

Nếu bạn đang rơi vào tình huống này, hãy áp dụng các bước xử lý thực tế sau:

1. 1. Từ chối ngay từ đầu: Tuyệt đối không giao bản gốc. Khéo léo viện dẫn Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 và nộp bản sao y công chứng (mang theo bản gốc để HR đối chiếu trực tiếp rồi cất về).
2. 2. Yêu cầu lập biên bản (Nếu đã trót nộp): Nếu bạn đã đưa bằng gốc, hãy yêu cầu công ty ký Biên bản giao nhận hoặc gửi Email xác nhận rõ "Công ty đang giữ Bằng đại học gốc/CCCD của nhân viên...". Đây là bằng chứng sống còn.
3. 3. Gửi văn bản yêu cầu trả lại: Làm đơn chính thức đề nghị công ty hoàn trả giấy tờ. Nếu công ty từ chối, hãy gửi đơn khiếu nại (kèm bằng chứng) lên Sở Nội Vụ hoặc Liên đoàn Lao động cấp Huyện/Tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở để được can thiệp khẩn cấp.